نمايد بر ايشان يعنى بر مشركان بقوله * ( إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ ) * بدرستى كه آنان كه شما ميپرستيد اى مشركان * ( مِنْ دُونِ اللَّه ) * بجز از خداى و ايشان را الهه نام نهاده‌ايد * ( عِبادٌ ) * بندگانند يعنى ملوك و مسخر فرمانند و ذليل و عاجز * ( أَمْثالُكُمْ ) * مانند شما يعنى ايشان نيز مثل شما در تحت تصرف و در قبضهء اقتدار حقاند و اگر اين را باور نداريد * ( فَادْعُوهُمْ ) * پس بخوانيد ايشان را امر براى تعجز است و چون بخوانيد * ( فَلْيَسْتَجِيبُوا لَكُمْ ) * پس بايد كه اجابت كنند شما را * ( إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ) * اگر هستيد راستگويان در آنكه الهه‌اند چه إله به حق آنست كه دعاى بنده و نداى پرستندگان خود را اجابت كند و احتمال دارد كه ايشان چون بتان را به صورت آدميان تراشيده بودند پس ايشان را گويند كه كمترين امر الهه آنست كه زنده باشند و خداوندان عقل و سمع و بصر بر امثال شما و بر تقدير آنكه چنين بوده باشند استحقاق عبادت نخواهند داشت هم چنان كه شما استحقاق اين معنى نداريد و مع ذلك ايشان را بر شما مزيتى نباشد و حال آنكه معبود ميبايد كه افضل از عبدهء خود باشد بعد از آن در اثبات نقص ايشان ميفرمايد كه * ( لَهُمْ أَرْجُلٌ ) * آيا مر اين بتان را پايها است كه در مهمات خود * ( يَمْشُونَ بِها ) * كه بروند بدان پايها چنان كه شما ميرويد * ( أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ ) * يا مر ايشان را است دستها كه چيزها را * ( يَبْطِشُونَ بِها ) * فرا گيرند به آن چنان كه شما فرا ميگيريد * ( أَمْ لَهُمْ أَعْيُنٌ ) * يا مر ايشان راست چشمها كه مرئيات را * ( يُبْصِرُونَ بِها ) * ببينند به آن چنان كه شما مىبينيد * ( أَمْ لَهُمْ آذانٌ ) * يا مر ايشان را است گوشها كه مسموعات را * ( يَسْمَعُونَ بِها ) * بشنوند به آن چنان كه شما ميشنويد و حال آنكه شما خود قائليد كه ايشان را پاى رو او دست گيرا و چشم بينا و گوش شنوا نيست و شما را هست پس به جهت اين ادوات فاضله از ايشان افضل باشيد و غايت جهل است كه فاضل مفضول را پرستد مشركان بعد از استماع اينسخنان و الزام ايشان از آن به جهت فرط جهالت تخويف حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله كردند بالهه خود و گفتند كه الههء مار نكوهش مكن كه مبادا آفتى و رنجى از ايشان به تو رسد حقتعالى فرمود كه * ( قُلِ ادْعُوا ) * بگو اى محمد صلَّى اللَّه عليه و آله كه بخوانيد * ( شُرَكاءَكُمْ ) * انبازان خود را كه براى خود ساخته‌ايد و همه اجتماع كنيد و با هم معاون شويد براى عداوت من * ( ثُمَّ كِيدُونِ ) * پس مكر كنيد و هر حيله و مكرى كه ميتوانيد در ايصال مكاره با من بجا آوريد * ( فَلا تُنْظِرُونِ ) * پس مهلت مدهيد مرا كه من هيچ از اين باك ندارم زيرا كه واثقم